ALİ DENİZEL (1901-1968) YORGO KIRBAKİ

Girit genel tarih
Cevapla
Kullanıcı avatarı
eyuphuseyin
Site Admin
Mesajlar:7537
Kayıt:05 Haz 2019, 22:41
Konum:İstanbul
Teşekkür etti: 1098 kez
Teşekkür edildi: 27 kez
İletişim:
ALİ DENİZEL (1901-1968) YORGO KIRBAKİ

Mesaj gönderen eyuphuseyin » 11 Kas 2026, 10:46

ALİ DENİZEL (1901-1968)
Bir kahramanın ve bir saatin öyküsü
Ali Denizel'in adını Lalaunis müzesindeki cep saatleri sergisine kadar duymamıştım. Sergideki bir cep saatinin yanındaki madalyanın arkasında "Yunanlılara verdiği hizmetler için" metnini ve ismini görünce araştırmaya başladım. Karşıma bir kahraman çıktı.
Giritliydi aslen Ali Denizel, anadan babadan Giritli. Annesi Hediye Hanım Hanyalı, babası Hasan Reis de Kandiyeli (İraklion). Bu dünyaya 1901 yılında Kuşadası'nda geldi ve 1968'de İzmir'de göçtü.
Kuşadası'nda esnaf, tüccar onu iyi tanırdı. Zeytinyağı fabrikası vardı. Bir dönem de tütün komisyonculuğu yaptı. Oraların ağası, beyi idi. Bu yüzdendir ki "Alibey Denizel" derlerdi ona.
Kendisi hakkında hiçbir şey bilmiyordum. Adına ilk kez geçtiğimiz haftalarda Atina'da Lalaunis müzesindeki cep saatleri sergisini dolaşırken, kalın altın zincirin bir ucunda cep saatini, diğer ucunda da bir yüzünde "Yunan hükümetinden Alibey Denizel'in Yunanlılara verdiği değerli hizmetler için; 25 Mart 1944, E. Çuderos" yazan, arka yüzünde ise Türk ve Yunan bayraklarının olduğu madalyada rastladım.
Hem Alibey, hem de saati için araştırmaya koyuldum. Karşıma, zeytinyağı fabrikatöründen ya da Kuşadası'nın karşısındaki Sisam (Samos) adasıyla tütün ticareti yapan komisyoncudan çok öte bir insan, bir kahraman çıktı.
İtiraf etmeyelim yaptığım araştırmada tam yol almışken, Aktüel dergisinin 1998 yılında Alibey Denizel'den bahsettiğini öğrenince biraz kıskandım, biraz keyfim kaçtı. Ancak yine de yazmayı tercih ettim.
2. Dünya Savaşı patlamış, İtalyanlara kafa tutan Yunanistan, Alman ordularına karşı koyamamıştı. Nazi işgaline uğrayan Yunanistan'da boyun eğmeyi reddeden bazı politikacılar ve aydınlar İngilizlerin de yardımı Kahire'de "sürgün hükümeti" kurmuştu.
Atina'dan, Selanik'ten Ortadoğu'ya kaçan yüzlerce siyasetçinin, aydının, askerin, kadının ve çocuğun geçişi Türkiye üzerinden sağlanıyordu. Sisam Adası ile Kuşadası da bu kritik geçiş noktalarından birisiydi.
BAZI MEKTUPLAR HÁLÁ DURUYOR
Savaş mağdurlarını Kuşadası'nda Alibey Denizel ve Kuşadası halkı karşılıyordu. Halk zar zor temin ettiği ekmeği, komşusu ile paylaşıyordu. Alibey, Yunanlıları bazen tek tek, bazen gruplar halinde Mısır'a, Filistin'e gönderiyordu. Gerektiğinde ise kadın ve çocukları kendi koruması altına alıyordu. Bununla da kalmayıp Ortadoğu'ya kaçanların aileleri ile irtibatını sağlıyordu.
Alibey sayesinde kurtulanlar ona yüzlerce mektup gönderiyordu. Kimi Yunanistan'daki ailesine para göndermek, kimi yakınlarının hayatta olup olmadığını öğrenmek istiyordu.
"Alibey, bana 500, karıma da 1000 lira verdiniz. Size 1500 lira borcum var. En yakın zamanda ödeyeceğim."
"Alibey, eğer hayatta iseler ailemi de kaçırmanız mümkün mü?"
"Alibey, biz savaş kurbanlarıyız. Tanrı sizi karşımıza çıkardı ve hayatımızı kurtardık..."
Sözünü ettiğim mektuplardan bazıları bugün bile saklanıyor.
Savaş bittiğinde, İzmir'deki Yunan konsolosluğuna davet edilen Alibey'e, törenle yukarıda belirttiğim cep saati hediye edilir. E. Çuderos imzası, Kahire'de sürgündeki hükümetin başbakanı Emanuil Çuredos'a aittir. 25 Mart tarihi ise Yunanistan'ın milli bayram günüdür. 1821'de suyun bu yakası için "kurtuluş", öte yakası için "Osmanlıya başkaldırış"ın yıldönümü.
SAATİ GERİ VERMEK İSTEMİŞ
Sonrasında bir esrar perdesi var sanki. Alibey, günün birinde Yunan konsolosuna saati iade etmek istemiş. Şimdi madalyadaki tarihe mi, yoksa birkaç yıl sonra yaptığı bir Yunanistan ziyareti sırasında söylendiği kadarıyla hoşuna gitmeyen bazı şeyler yaşanmasına mı kızdı bilinmez. Ancak, İzmir'deki Yunan konsolosu teslim almayı reddedince saat Alibey'de kalmış.
Kahramanımız 1968'de öldükten sonra ise saatin ne olduğu meçhul.
G. Sussma adlı Mısır'daki bir kuyumcunun yaptığı bu cep saatinin, Sisam Adası'nın ünlü kuyumcu ve antikeri Mihalis Stavrinos tarafından Lalaunis müzesine ödünç verildiğini öğrendim.
Sanata, tarihe ve dostluğa saygısına hayran kaldığım Stavrinos, Alibey'i tanımış insanlarla tanıştığını ve bu insanların ona hálá dua ettiklerini söyledi.
YORGO KIRBAKİ
Giritlilere Dair Herşey sayfasından alıntıdır!

902191095_29522043300819642_3746663626387485796_n.jpg
902191095_29522043300819642_3746663626387485796_n.jpg (39.61KiB)131 kere görüntülendi
Ma ida thelis na su ğo,oste va zis çe nase
Se hrisoprasina dendra,na thetis na kimase.

Sana ne dememi istersin,yaşayıp var olman için
Altın yeşili ağaçların altında,yatıp uyuman için

Kimler çevrimiçi

Bu forumu gezen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok