UNUTULMAYACAK GÜNLER NİYAZİ AHMET BANOĞLU
Gönderilme zamanı: 04 Kas 2026, 16:13
Girit ellerimizden çıktı, geniş ve mahfuz limanı ve emsalsiz güzellikleri ile Akdeniz ortasında bir pırlanta gibi parlayan Girit üzerinde yüzyıllarca süren hakimiyetimiz kaldırıldı. Seneler geçti, seneler ve yüzyıllar geçecek, fakat cennet ve şirin adanın baştanbaşa güzellik arz eden topraklarında, Türk medeniyetine, Türk ilim ve irfanına, Türk'ün vatanseverliğine ve Türk cesaret ve kahramanlıklarına ait sakladığı ebedi ve şerefli hatıraları tarih sayfalarında yaşayacaktır.
Girit hakkındaki yazımızı gerek dünya politikası, gerek Türk-Yunan ve Türk-Balkan münasebetleri bakımından çok mühim bir sırrı ifşa ederek bitirmek istiyoruz. Bu sır aynı zamanda Atatürk'ün güttüğü politikayı ifade etmesi bakımından da büyük tarihi değer taşımaktadır.
1975 yılının son ayları idi. Atatürk devrinin Milli Eğitim Bakanı, birçok Büyükelçiliklerde bulunmuş, Cemal Hüsnü Taray'ı ziyaret etmiştik. Emekli Albay ve Tarih yazarı İhsan Ilgaz, tarih araştırıcısı ve yazar Hafi Kadri Alpman da hazır bulunuyordu. Cemal Hüsnü Taray'ın hatıralarını hem yazıyor, hem de teybe alıyordum.
Atatürk devri politikacısı, birçok olayları anlattıktan sonra Kıbrıs anlaşmazlığı dolayısı ile Türk-Yunan ilişkilerinden söz açıldı bir aralık.
''- Bu devreye ait bir hatıram daha var ama bu anlatılmaz, bu bir sırdır'' dedi.
Israrımız fayda sağlamıyordu. Şöyle dedim.
-Beyefendi, bizde bir tarih yazarıyız. Elbette ki mahzurlu olan bir konuyu yazmayız. Şu anda siz de tarih huzurundasınız. Müsaade buyurun da sakladığınız sır teybin bandına geçsin ve gelecek nesiller için bir belge olarak kalsın:
''Muhtelif Mübadele Reisi idim. Aramızda yabancı devlet mümessillerinin de bulunduğu bir heyetle Selanik'e gitmiştik. Buradaki Müslüman-Türk azınlıkların durumunu tespit edecektik. Daha önce bir Yunan heyeti gelmiş ve Türkiye'de incelemeler yapmıştı. Aynı işi biz de Selanik'te yapacaktık.
Selanik'teki Yunan Genel Valisi bize:
''Gitmek istediğiniz köylerdeki istediğiniz kadar insanı buraya getiririz, sorgularınızı yaparsınız, fakat oralara gitmenize izin vermeyeceğim.
Bu, gülünç bir karardı. Yunan heyeti, Türkiye'de kapı kapı dolaşıp istediği gibi incelemesini yapmıştı. Bize köylerden getirilecek kimseler, elbette Yunanlılar tarafından eğitilmiş kimseler olacak, bize hakikatları asla olduğu gibi söylemeyeceklerdi.
Genel vali ile tartışmamız hiçbir sonuç vermedi. Bizi Selanik'ten dışarı çıkarmadı.
Hadiseyi bir zabıtla tespit ettim. Yabancı müşahitlere de imzalattıktan sonra İstanbul'a döndük. Zapta raporumu'da ekleyerek Ankara'ya gönderdim. Yaptığım iş bir nevi başarı idi. Yabancı devlet müşahitleri de bize hak veriyorlardı.
Girit hakkındaki yazımızı gerek dünya politikası, gerek Türk-Yunan ve Türk-Balkan münasebetleri bakımından çok mühim bir sırrı ifşa ederek bitirmek istiyoruz. Bu sır aynı zamanda Atatürk'ün güttüğü politikayı ifade etmesi bakımından da büyük tarihi değer taşımaktadır.
1975 yılının son ayları idi. Atatürk devrinin Milli Eğitim Bakanı, birçok Büyükelçiliklerde bulunmuş, Cemal Hüsnü Taray'ı ziyaret etmiştik. Emekli Albay ve Tarih yazarı İhsan Ilgaz, tarih araştırıcısı ve yazar Hafi Kadri Alpman da hazır bulunuyordu. Cemal Hüsnü Taray'ın hatıralarını hem yazıyor, hem de teybe alıyordum.
Atatürk devri politikacısı, birçok olayları anlattıktan sonra Kıbrıs anlaşmazlığı dolayısı ile Türk-Yunan ilişkilerinden söz açıldı bir aralık.
''- Bu devreye ait bir hatıram daha var ama bu anlatılmaz, bu bir sırdır'' dedi.
Israrımız fayda sağlamıyordu. Şöyle dedim.
-Beyefendi, bizde bir tarih yazarıyız. Elbette ki mahzurlu olan bir konuyu yazmayız. Şu anda siz de tarih huzurundasınız. Müsaade buyurun da sakladığınız sır teybin bandına geçsin ve gelecek nesiller için bir belge olarak kalsın:
''Muhtelif Mübadele Reisi idim. Aramızda yabancı devlet mümessillerinin de bulunduğu bir heyetle Selanik'e gitmiştik. Buradaki Müslüman-Türk azınlıkların durumunu tespit edecektik. Daha önce bir Yunan heyeti gelmiş ve Türkiye'de incelemeler yapmıştı. Aynı işi biz de Selanik'te yapacaktık.
Selanik'teki Yunan Genel Valisi bize:
''Gitmek istediğiniz köylerdeki istediğiniz kadar insanı buraya getiririz, sorgularınızı yaparsınız, fakat oralara gitmenize izin vermeyeceğim.
Bu, gülünç bir karardı. Yunan heyeti, Türkiye'de kapı kapı dolaşıp istediği gibi incelemesini yapmıştı. Bize köylerden getirilecek kimseler, elbette Yunanlılar tarafından eğitilmiş kimseler olacak, bize hakikatları asla olduğu gibi söylemeyeceklerdi.
Genel vali ile tartışmamız hiçbir sonuç vermedi. Bizi Selanik'ten dışarı çıkarmadı.
Hadiseyi bir zabıtla tespit ettim. Yabancı müşahitlere de imzalattıktan sonra İstanbul'a döndük. Zapta raporumu'da ekleyerek Ankara'ya gönderdim. Yaptığım iş bir nevi başarı idi. Yabancı devlet müşahitleri de bize hak veriyorlardı.