İçeriğe git


- - - - -

GİRİT SEFERİNİN SEBEPLERİ VE GİRİT SEFERİ


GİRİT SEFERİNİN SEBEPLERİ VE GİRİT SEFERİ




1644-1645 Yılında Sultan İbrahim Darüssaade Ağası Sünbül Ağa’yı görevinden azl ederek Mısır’a sürgün etmişti.Sünbül ağa’nın malı çok fazla idi.Alay gemileri ile Mısır’a gitmek mümkün olmadığı için Karadeniz’den yeni yapılıp gelen İbrahim Reis (İbrahim Çelebi)kalyonu ile gidilmeğe karar verildi.Sünbül ağa,malları,cariye ve seçkin atlarıyla gemiye bindi.Aynı gemi ile Mekke-i Mükerreme Kadısı Bursalı Mehmet Efendi ve bir çok Müslüman hacıları da birlikte yola çıktılar.Girit’te pusuya yatmış olan Malta korsanları tarafından ada civarında taarruza uğradılar.9.
Bu haberin duyulmasından sonra Sultan İbrahim hemen Malta üzerine sefer yapmaya karar vermişti.Silahtarlıktan ikinci vezir olan Yusuf Paşa,Girit üzerine serdar tayin edildi.Hükümet Rumeli askerlerinin Selanik’te,Anadolu askerlerinin Çeşme limanı’nda toplanmalarını emretti.30 Nisan 1645 yılında Serdar Yusuf Paşa Malta seferine çıktı diye donanma ile İstanbul’dan hareket etti.Daha sonra seferinin Malta gemilerine yataklık yapan Girit üzerine olduğu ilan edildi.Serdar Yusuf Paşa kumandasında Hanya fethedildi.10.Yusuf Paşa kumandasında Girit’te Hanya civarında karaya çıkan Osmanlı Ordusu 54 gün süren muhasaradan sonra Hanya Kalesi’ni almağa muvaffak oldu.11. Bütün Osmanlı memleketine fetih haberleri gönderildi ve şenlikler yapılması istendi.istanbul’da yapılan şenlikler şu şekilde kaynaklara yansımıştır:’’Hanya’nın fethini işidüp sadr-ı azam ol kadar hamdü sena eyledikidil ile vasf olmaz ve gelan ağaları olub huzur-ı hümayuna getürüb arz-ı serdan cenab-ı padişaha isal itdikte hakka şükürler idüp gelenlere hüsrevane hilatler giydirilüb ve üç gün üç gece donanma fermen olub hükkam-ı bilada umur-ı aliye gönderildi ve İstanbul şehri tezyin olunub gecelerde cümle dükkanlar küşad olub nice dahi kandiller yandırılub İstanbul içinde azim şenlikler oldu12.Kayseri kadısına gönderilen ferman metni şu şekilde sicillere kayıt edilmiştir.Girit’deki fetih münasebetiyle donanma ve eğlence yapılması hakkında fermen.13.


GİRİT KALESİ’NİN DONANMA İÇÜN GELEN EMR-İ ŞERİFTİR.

Düstür-ı mükerrem,müşir-imüfahham,nizamü’l-alem müdebbiru ümüri’l-cumhuri bi’l-fikr-i’s-sakip mütemmimü mehammi’l-enami bi’r-ra’yi’s-saib,mühemmidü bünyani’d-devleti ve’l-ikbal,müşeyyidü erkani’s-saadeti ve’l-iclalel-mahfüfu bi-sunüfi avatıfi’l-Meliki’l-ala,Karaman Eyaletine mutasarrıf olan Vezirim İbşir Mustafa Paşa edame ‘illahü Teala iclalehü tevki-i refi-i hümayün vasıl olıcak malum olaki,Düstür-ı mükerrem,müşir-i müfahham,nizamü’l-alem Girit seferinde asakir-i nusret measirime serdar-ı Ekrem olan vezir-i sani ve kapudanım Silahtar Yusuf Paşa edamellah-ü Teala iclalehu südde-i saadetime telhis gönderip memur olduğu dilaver-karan ile fi’l-leyli ve’n-nehar Girit ceziresinde muhasara hizmetinde olduğu Hanya nam hisarın…üstvarın etraf ve cevanib-i erbaası guzat-ı mü’minin ve güman-ı muvahhidin ile ihata eyleyüb metrisler kurulduktan sonra mihank-ahenktoplarıyla dökülüp,der-i duvarları kazılub burc-i badularında ve ce’alna aliye ha safi’lehe (Nihayet emrimiz gelince onların üstünü altına getirdik,mealinde Hud suresi:ayet:82)mefhum-ı şerifi nümayan olup gedikler açıldıkça tevekkülen alallahi’l Meliki’l-cebbar ve tevessülsen ila mu’cizeti rasuli’l-muhtar merdane ve dilir-ane sa’y ve guşiş ile yürüyüş eyleyüb husus-ı gazaya mahsus olan mucahidin-i zafer kusümun hücumları ile alemler bayraklar hisar divarına dikildikte küffar-ı hak,’’Ev hevvelethüm ileyhi Teala ila yevmi’l-karar’’(Kıyamet gününe kadar sürecek bir kokuyla Allah onları korkuttu)dahi burc-i bedenlerden aşikar top ve tüfenk ve humbara ve zenberek atub,iki taraftan muhkem dar-gir ve ayet-i kerime ‘’Ferikun fi’l-cenne’’(Onlardan bir grupda cennetlik.Şura suresi:7.ayet)ile tefsir olunub lakin ‘’el-umuru merhunetün bi-evkatiha’’mefhumu üzere ol gün kal-i mezbüranın feth ve teshiri müyesser olmayub badehü mah-i Cemaziyelahirin yirmi altıncı gününde ale’s-seher asakir-i İslam tekrar geldikte yürüyüşe mübaşeret eylemek sadedinde iken küffar-ı haksar-i akıbet-karları efkar ve pençe-i kar-zarları düşvar olduğunu mülahaza ile dahi emana nefsinikendülere sebeb-i evc-i asumani eylediklerinde müşarünileyh serdar-ı zafer-şiarım ‘’el-afvü zekatü’z-zafer’’(affetmek zaferin zekatıdır)muktezasıyla amel eylemeğe makul ve mahal görüb bi-gadibillah ü Teala kala-imezküreyi eman ile mah-ı mezburun yirmi altıncı gününde dahil-i kaza-i feth ve teshir olduğun ilam etmek ‘’şükran ala haza’n-niam’’Memalik-i mahrusamda olan kalalardan toplar atulup şenlik olmak fermanım olmuştur.Ol babda sana dahi hükm-i hümuyunum gönderilmiştir.Buyurdum ki,vüsul buludukta hak-ı Hasan ve Ali asakir –i nusret-i nusret meserimi Mansur ve kat-i ve küffar-ı hak-sarı makhur ve miri eyleyüb kala-i mezbüru dahil-i feth ve zafer eyledüğün niam-ı celileni eda-i şükr-i bi-kıyas ve ikau’l-lazimi’l kazası içün toplar atturup fişenkler ile donanma ittürüb ‘’ala zumi’l-eadi’’izhar-ı serdar-ı şadumanlık ettüresin.Şöyle bilesin alamet-i şerife itimad kılasın.Tahriren fi evasıt-ı Recebbi’l-Mürecceb sene hamis ve hamsin ve elf (15 Receb 1055).Kaydı:5 Şabanü’l-muazzam sene 1055
Be-makam-ı Kostantiniyye el-mahrusa14.

Hanya fatihi Yusuf paşa’dan sonra Girit’teki kuvvetlerin başına Budin valiliğinden mazul Deli Hüseyin Paşa serdar edildi.Hüseyin Paşa kendi gayret ve teşebbüsü ile giriştiği harekat neticesinde Kisamo,Üstürni,Apukuron,Granbosa ve Resmo gibi bir çok kaleleri fethedildi.Venedikliler bir taraftan Girit’te mücadele ederken bir taraftan da Girit’e gelecek donanmaların önünü kesmek için Çanakkale önlerinde mücadeleye devam ediyorlardı.Çanakkale önünde meydana gelen mücadele neticesinde Limni ve Bozca ada Venediklilerin eline geçti 15.Osmanlı donanması yeniden oluşturularak Venedikliler bir yıl sonra ağır bir mağlubiyete uğradılar;Bozca ada ve Limni adası geri alındı.Venedikliler Avrupa devletlerinin yardımını alsalarda pek başarılı olamadılar.Kandiye Kalesi’nin alınması bu sebeplerden biraz gecikti.16.
Avusturya ve Erdel meselelerini istediği şekilde başarılı bir şekilde halleden Osmanlı İmparatorluğu,nihayet müzmin bir hal alan bu Girit harplerine son vermek gayesiyle Fazıl Ahmet Paşayı gönderdi.Venedikliler,Kandiye kalesini kurtarmak için yaptıkları bütün teşebbüslerin neticesiz kaldığını görünce,Fazıl Ahmet Paşa’nın kumandası altında Osmanlı kuvvetlerinin iki buçuk sene devam eden ısrarlı hücumlarına daha fazla dayanamayarak barış teklifinde bulundular.Her iki taraf murahhasları arasında 30 Ağustos başlayan müzakereler 6 Eylül 1669 tarihinde 18 maddelik bir anlaşma ile sona erdi.17.
Osmanlı Devleti için Kıbrıs ve Girit’in İmparatorluk topraklarına katılmasının Jeostratejik ve ekonomik yönlerden büyük önemi vardı.Zira Ege ve Doğu Akdeniz’e tamamen hakim olabilmek için bu adaların elde tutulması gerekli idi.Bu arada bu adalarda gizlenen ve Venedikliler tarafından korunmakta olan korsanların saldırılarının Türklerin deniz ulaştırmasına çok zararı olması,bu saldırıların önüne geçilerek ulaşımının tamamıyla serbest bir duruma getirilmesi bu adalarda tesis edilecek hakimiyete bağlı idi.18.

İstanbul’daki Yeniçeri ayaklanmaları,Anadolu’daki Celali Ayaklanmaları,Arabistan ve Kuzey Afrika’daki karşı davranışlar,devlet otoritesini çok sarsmıştı.Avusturya ve İran’daki başarısızlıklar mali ve ekonomik durumu sarsmıştı.IV Murad’ın ayaklanmaları bastırması her ne kadar memleketi huzura kavuşturmuşsa da,onun arkasından I.İbrahim’in ruhi durumu,memleketi yeni bunalımlara sokmuş,bu süre içinde deniz kuvvetleri oldukça gerilemişti.19.Bu ortamda başlayan ve biten Girit seferi 24 yıl kadar uzun bir süre devam etmişti.Seferin uzun sürmesi Osmanlı Devleti vatandaşlarını olumsuz etkilemiş sürekli olarak savaş halinde bulunduğu için halka ardı arkası gelmeyen vergiler yüklenmiş,bu seferler halka pahalıya mal olmuştur.Ama neticede Akdeniz’in güvenliğisağlanmıştır.Osmanlı donanmasının ve gemilerinin bu sularda rahat hareket edebilmesi bu seferle mümkün olmuştur.


Erciyes Üniversitesi
Kayseri ve Yöresi Tarih
Araştırmaları Merkezi
Şeriyye Sicillerine Göre
Kayseri Sancağı ve Girit Seferine Katkısı
(1645-1669)
Yrd.Doç.Dr.Hava SELÇUK
http://giritturk.org...e-girit-seferi/


0 Comments

Reklam

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player